Ba ka da hurimin da za ka tilasta amfani da NIN yayin rijistar masu zaɓe, Martanin INEC ga Minista Pantami.

Hukumar zabe mai zaman kanta INEC ta nuna adawa da tilasta amfani da katin Dan kasa (NIN) yayin rijistar masu zaɓe.

Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta ta Kasa (INEC) ta yi fatali da shirin amfani da lambar shaidar dan kasa (NIN) a matsayin abin da ake nema don rajistar masu zabe a Najeriya.

Hukumar ta ce matakin ba ya cikin doka, kuma babu wani mutum ko wata hukuma mai ikon bata umarnin na yiwa masu zabe rijista da NIN.

Gwamnatin tarayya ta sanar a makon da ya gabata cewa NIN ya zama tilas ga yawancin mu’amalar gwamnati, da suka hada da bude asusun banki, biyan haraji da rajistar masu jefa kuri’a.

Ministan sadarwa da tattalin arziki na zamani, Isa Pantami, wanda ya sanar da hakan lokacin da ya karbi bakuncin Kungiyar Kamfanonin Sadarwa na Najeriya, ya yi ikirarin cewa dokar tana goyon bayan tsarin.

A cewarsa, sashe na 27 na Dokar Hukumar Kula da Shaida ta Kasa (NIMC) ta hukunta laifuka na masu cin gajiyar ayyukan gwamnati a matsayin dan kasa ba tare da NIN ba.

“Wannan yana da mahimmanci a tsarin NIN, wanda lamba ce ta tilas, bisa tsarin NIMC na 2007 wanda aka yi watsi da shi tsawan shekaru,” in ji shi.

“Babu wani asali da zai ayyana ka a matsayin ɗan ƙasa sama da wannan lambar. Ya zama tilas. Kuma ya zama wajibi ga ma’amaloli kamar bude asusun banki, biyan haraji, rajistar masu jefa kuri’a da sauransu da yawa. ”

Wannan bayanin na ministan ya tayar da hankalin ‘yan Najeriya da dama wadanda ke tsoron matakin na iya raba miliyoyin‘ yan Nijeriya da ba su samu NIN din su ba da wasu mu’amalolinsu.

A wata hira da jaridar TheCable a ranar Litinin, Festus Okoye, kwamishanan INEC na kasa kuma shugaban yada labarai da ilimantar na masu jefa kuri’a, ya ce irin wannan manufar ba ta amince da dokokin zaben kasar ba da suka hada da kundin tsarin mulki na 1999 da Dokar Zabe.

Ya ce hukumar “ba ta raba ikonta na rajistar masu jefa kuri’a ga wata kungiya ko kuma wata hukuma ta gwamnati ba, kuma babu wata hukuma ta gwamnati da za ta ba da damar fadada ko takurawa hukumar da ta shafi rajistar masu jefa kuri’a”.

“Babu wata kungiya ta gwamnati ko hukuma da za ta iya sanya karin ka’idojin rajista ban da wadanda doka ta tanada. Babu wani sashe na kundin tsarin mulki ko dokar zabe da ta sanya mallakar lambar asali ta kasa dole a yi rajistar masu jefa kuri’a, ”in ji Okoye.

“Hukumar ba za ta amince da duk wata bukata ko umarnin da zai kai ga karya tsarin mulki da doka ba. Kwamitin ƙirƙirar tsarin mulki ne da doka kuma dole ne a kowane lokaci su kasance masu aminci ga dokokin ƙasa.

“Tsarin mulki da Dokar Zabe ba su sanya mallakar wani nau’i na tantancewa ya zama tilas ba. Hukumar ba ta da ikon sanya karin wasu sharuddan rajista banda wadanda tsarin mulki da Dokar Zabe suka sanya. ”

Gaskiya da hujjar Pantami, sashi na 27 na dokar NIMC ta 2007 ta sanya tilashi ga duk wani dan Najeriya ya samu NIN din sa kafin a yi masa rajistar zabe.

A cewar sashin, “kamar daga ranar da aka ayyana hakan dangane da ka’idojin da Hukumar ta sanya, dole ne a gabatar da lambar shedar dan kasa da aka baiwa wani mai rajista don wadannan mu’amala masu zuwa, wato- (a) neman, da kuma bayar da fasfo; (b) bude asusu ko banki na mutum personal (j) biyan haraji; (k) irin waɗannan ayyukan Gwamnati masu dacewa; da (l) duk wata ma’amala wacce Hukumar (NIMC) za ta iya bayar da umarnin ta kuma jera a cikin bayanan Gwamnatin Tarayya. ”

Koyaya, babu Dokar Zabe ta 2010 da kundin tsarin mulki na 1999 da ya sanya wata takarda ta zama tilas ga rajistar masu jefa kuri’a. Dokar Za ~ e a maimakon haka ta ba wa masu son za ~ en duk wata za ~ en da za su za ~ a.

Sashe na 10 (2) na Dokar Zabe ya ce: “Kowane mai neman rajista a karkashin tsarin rajista na ci gaba da bayyana da kansa a wurin rajistar tare da KOWANE daga cikin waɗannan takaddun masu zuwa, wato-
(a) shedar haihuwa ko shaidar baftisma; (b) fasfo na kasa, katin shaida ko lasisin tuki; ko (c) duk wasu takardu da za su tabbatar da ainihi, shekarunsa da kuma asalin wacce take nema. ”
A gefe guda kuma, kundin tsarin mulki wanda ya fi kowacce doka a kasar nan, ya lissafa samun shekaru 18 da zama a Najeriya a matsayin kawai bukatar da ‘yan kasa za su yi rajista don jefa kuri’unsu a zabe.

Sashe na 77 (2) ya ce: “Duk wani dan Nijeriya, wanda ya kai shekara goma sha takwas da ke zaune a Najeriya a lokacin rajistar masu jefa kuri’a don dalilan zabe zuwa gidan majalisa, za a ba shi damar yin rajista a matsayin mai jefa kuri’a domin wannan zaben. ”

Saboda haka, sai dai idan an yi wa kundin tsarin mulkin 1999 kwaskwarima don dacewa da samar da Dokar NIMC ta 2007, halaccin shirin gwamnati na sanya NIN ta zama tilas ga rajistar masu jefa kuri’a zai ci gaba da mahawara.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *