Rahotanni

2023: Gwamnatoci ne ke da alhakin tashin hankali — Sifeto-Janar

Spread the love

Ya bukaci INEC da ta dauki kwararan matakai akan ‘yan takara, jam’iyyun da suka karya dokar zabe

Sifeto Janar na ‘yan sandan Najeriya Usman Alkali Baba, ya ce wasu gwamnonin jihohi na nuna halin ha’inci a siyasance wanda ke haifar da tashe-tashen hankula a harkokin zaben kasar nan.

Da yake magana jiya  a wani taro da jam’iyyun siyasa da sauran masu ruwa da tsaki a shirye-shiryen tunkarar babban zaben shekarar 2023 a hedkwatar rundunar ‘yan sandan, IGP ya ce:  “Muna ta samun rahotannin wasu gwamnonin jihohi da ke karfafa ‘yan barandan siyasa da kuma jami’an tsaron kananan hukumomin da ke karkashinsu don tarwatsa ayyukan yakin neman zaben jam’iyyu ko ‘yan takarar da suke da sabanin ra’ayi na siyasa da su ba bisa ka’ida ba.

“A yin haka, suna amfani da ikonsu da tasirinsu don hana hawan shuwagabannin kamfen ko kuma ruguza su, tare da hana masu adawa da siyasa a fili gudanar da yakin neman zabensu ko kuma kungiyoyin siyasa na lumana wanda ya saba wa tanadin dokar zabe ta 2022. (Kamar yadda aka gyara).

“Yawancin rikice-rikicen ko barazanar sau da yawa suna fitowa ne daga tsattsauran ra’ayi na siyasa, rashin fahimta, rashin haƙuri, rashin fahimtar siyasa, kalaman ƙiyayya, tunzura jama’a, da kuma, mafi mahimmanci, ɓacin rai na ƴan takara a fagen siyasa waɗanda galibi sukan sanya burinsu na siyasa a kan gaba sama da moriyar tsaron kasa da dorewar dimokuradiyyar al’ummarmu.”

Domin ganin an tabbatar da tsaro da kwanciyar hankali, IGP ya ce:  “Ya kamata INEC ta dauki kwararan matakai kan ‘yan takara da jam’iyyun da suka saba wa dokar zabe a bangaren tafiyar da jam’iyyun siyasa, da ‘yan takara, da sauran masu ruwa da tsaki dangane da kalaman nuna kiyayya; dokokin yakin neman zabe; ƙarfafawa, tallafawa, ko tada rikici; da kuma hana abokan hamayyar siyasa hakkin zabe da aka tabbatar a karkashin dokar”.

Dangane da yadda rundunar ‘yan sandan Najeriya da sauran hukumomin tsaro suka yi shirin magance tashe-tashen hankula a zaben, IGP Alkali ya ce:  “Mun yanke shawarar inganta tattara bayanan sirri, wajen dakile ta’addancin siyasa; za a kara tura jami’an tsaro zuwa duk wasu kadarori da cibiyoyi na INEC a fadin kasar nan, inda aka zabo tawagogin daga ‘yan sanda, sojojin Najeriya, jami’an tsaron farin kaya (DSS), jami’an tsaro na farar hula da na tsaro, NSCDC, da hukumar kashe gobara ta tarayya.

“Daukar matakin da ya dace a kan masu yada kalaman kiyayya, tayar da hankali, tara ‘yan daba da sauran laifuka, ciki har da kamawa, bincike da kuma gurfanar da wadanda suka aikata laifin cikin gaggawa, daidai da tanadin sashe na 92 ​​da 93 na dokar zabe ta 2022 kamar yadda aka gyara, wadanda aka kama za su fuskanci hukunci.”

IGP din ya ce: “Wannan ganawa da shugabannin jam’iyyun siyasa 18 da suka yi wa rajista a kasar nan ya zama mai amfani, biyo bayan wani yanayi da ake gani a fagen siyasar kasa wanda idan ba a yi gaggawar magance shi ba, zai iya rikidewa zuwa wata babbar barazana ga ba mu kadai ba a tsaron kasa har ma da tsarin zabe.

“Daga abubuwan da suka faru a baya, tashe-tashen hankulan zabe, a yayin gudanar da zabe da kuma faduwar zabe, sun kasance mafi hadari ga dimokuradiyyar mu. Rikicin siyasa yana bayyana ta hanyoyi uku.

“Na farko shi ne tashe-tashen hankula da ake kaiwa ma’aikata da kadarorin Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta ta Kasa, INEC, kamar yadda kwanan nan aka samu a jihohin Ogun da Osun.

Nau’i na biyu na tashe-tashen hankula na siyasa yana bayyana ne ta hanyar rashin haƙuri tsakanin jam’iyyun da tashe-tashen hankula waɗanda galibi suna bayyana musamman a lokacin yaƙin neman zaɓe, da matakan bayan zaɓe.

“Ana rubuce-rubucen cewa ba kasa da 52 na irin wadannan rikice-rikice na siyasa, ciki da kuma tsakanin jam’iyyu an rubuta su a cikin jihohi 22 tun lokacin da aka fara yakin neman zaben 2023 a hukumance a ranar 28 ga Satumba, 2022.

“Nau’in tashin hankalin siyasa na ƙarshe yana da alaƙa da halayen wasu gwamnonin jihohi waɗanda ke nuna halayen rashin haƙuri na siyasa wanda galibi ke haifar da tashin hankali na siyasa.”

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button