Rahotanni

Talauci a Najeriya ya kai mataki mai hatsarin gaske, wanda zai jefa masu mulkin kasar cikin tashin hankali – Bankin Duniya.

Spread the love

Rahoton Bankin Duniya kan yadda Najeriya ke fama da talauci

Bankin Duniya ya gabatar da wani rahoto mai cike da ban mamaki game da tabarbarewar talauci a Najeriya. Wannan mataki ne mai hatsarin gaske da zai iya jefa masu mulkin kasar cikin tashin hankali.

Bankin ya ce talauci a Najeriya ya tashi daga kashi 40 cikin 100 a shekarar 2021 zuwa kashi 42.5 a shekarar 2022. Baki daya, bankin na sa ran yawan talakawan Najeriya zai haura zuwa miliyan 95.1 a shekarar 2022.

Rahoton bankin ya zargi COVID-19 da karuwar yawan jama’a kan tsananin talauci a Najeriya. Akasin haka, Bankin Raya Afirka (AfDB) yana da kyakkyawan rahoto game da talauci a Najeriya.

AfDB ya yi imanin cewa talauci ya zama ruwan dare a Najeriya.

Watanni bayan Najeriya ta sauka daga mukamin babbar hedikwatar talauci ta duniya, wanda Indiya ta kwace, a shekarar 2018 bankin AfDB ya kiyasta yawan talauci a Najeriya da kashi 80 cikin dari. Da yawan al’umma miliyan 207 a wancan lokacin, ta tabbata cewa kimanin ‘yan Nijeriya miliyan 122 ne matalauta.

Hakan yana da kyau fiye da rahoton Bankin Duniya na kwanan nan. Talauci bai ragu ba tun bayan da yaki da talauci ya tsaya cik a shekarar 2015.

Talauci a Najeriya ya wuce barazanar COVID-19 da karuwar yawan jama’a. Ya samo asali ne daga cin hanci da rashawa da kuma tsarin raba kudaden shiga na son kai, wanda ake kasafta kaso mafi yawa na albarkatun kasa ga wadanda ba sa bukata, tare da hana masu tsananin bukata.

Masu gine-ginen tsarin rarraba kudaden shiga na Najeriya sun dauki alhakin rikewa mutane miliyan 122 a kudin fansho.

Tattalin arzikin wasu jahohi na tabarbarewa a karkashin nauyin murkushe bashin shekaru bakwai na fansho. Gwamnatin jihar Zamfara ta gaji basussukan fansho na Naira biliyan 10.

Wani abin ban mamaki game da bashin fensho shi ne, gwamnonin da suka mulki jihohin na tsawon shekaru hudu ko takwas a mafi yawan lokuta, kullum sai su koma gida da kuɗaɗen sallamar da za ta iya warware basussukan fensho na dubban ma’aikatan da suka yi ritaya da ake bin su ta hanyar basussukan fansho.

A shekarar da ta gabata masu rajin kare hakkin bil’adama sun mamaye majalisar dokokin jihar Enugu domin dakatar da tattaunawa kan kudirin da zai bai wa gwamnan wani biyan kudin ritaya na biliyoyin naira. Kudirin ya cika da tanadin shirme a matsayin “alawus na ta’aziyya” ga dangin wani tsohon gwamna da ya mutu, kuma jiha ce da dubban ‘yan fansho ke bi bashi.

Makonni kafin barin ofis, tsohon gwamnan jihar Zamfara, Abdulazeez Yari, ya rattaba hannu a kan dokar da ta ware masa biliyoyin nairori a matsayin kudaden fansho, ciki har da wani tanadin da bai dace ba na albashin Naira miliyan 10 duk wata.

Legas ta kasance jiha mafi arziki a Najeriya. Tana samun mafi karancin Naira biliyan 32 duk wata a cikin kudaden shiga da ake samu (IGR). Abin mamaki ma’aikatan Legas na daya daga cikin manyan masu bin bashin fensho a Najeriya. Yana ɗaukar aƙalla shekaru uku kafin a saka mai ritaya a cikin lissafin biyan fansho na jiha.

Mafi muni kuma, gwamnatin jihar ta bi diddigin dakatar da biyan kudaden gratuti ga wadanda suka yi ritaya. Abin da suke samu a lokacin ritaya shi ne kaso daga cikin kaso na ajiyar da suke samu a cikin shirin bayar da gudunmawar fansho, wanda a matsayin jami’i mai lamba 15 kusan Naira miliyan biyu ne kawai. Kyautar da ake bai wa jami’an da ke wannan matakin shi ne mafi karancin Naira miliyan 10. Gwamnatin jihar ta ba da umarnin hakan. Akasin haka, gwamnonin da suka yi murabus da suka yi wa’adi ɗaya ko biyu har yanzu ana biyan su gratuti a lambobi tara.

Wani abin ban mamaki game da gwamnonin da ke fama da matsalar fensho shi ne ba sa bukatar kudin da aka ware musu. A Najeriya, gwamna mai gaskiya shine wanda ba ya wawure dukiyar kasa, wanda ya samu biliyoyin kudi ta hanyar ba da kwangiloli manya ga kamfanonin da ke gabansa.

Lokacin da gwamna ya yi ritaya, yana da biliyoyin naira suna jiran sa. Masu hadama a cikin su suna sace biliyoyin kudi a lokacin da suke mulki.

Duk da haka, har yanzu suna karbar kudin jihohi ta hanyar dokokin fensho na shakku.

Wani dalilin da ya sa Najeriya ke fama da matsanancin talauci shi ne irin salon rayuwar da jami’an gwamnati ke yi. Ganin ayarin motocin AIG na ‘yan sanda ya sa na yi mamakin dalilin da ya sa kasar da ke kashe kashi 93 na kudin shigarta a duk shekara wajen biyan basussuka, za ta baiwa jami’in da ke mataki na 15 motocin da suka kai Naira miliyan 70.

Motar AIG’s Lexus jeep kusan Naira miliyan 40 ce. ‘Yan sanda kusan 10 ne ke rakiyar sa a cikin motoci biyu masu dauke da kudin titi Naira miliyan 15 kowacce. Wato a kasar da ‘yan sanda 300,000 suke tsare mutane miliyan 207.

Kwamishinonin ‘yan sanda suna samun wani abu kusa da hakan. DIGs da IG da kansa suna da ayarin motocin da yawa. Haka kuma kowanne daga cikin ministoci 43 ke samu.

Wani dan majalisar dattawan Najeriya yana karbar Naira miliyan 29,479,749 a duk wata. Takwaransa na Amurka yana samun $14,500 (N8, 337, 500). Najeriya kasa ce mai dimbin bashi da ta fi mai da lamuni girma.

Abin ban mamaki rahoton Bankin Duniya ya yi shiru game da guguwar tattalin arziki da za ta jefa miliyoyin mutanen kasa kangin talauci. Yanzu dai ana sayar da Diesel akan Naira 700 akan kowace lita. Najeriya na shigo da duk wani tataccen man da take amfan dashi.

Masu gudanar da motocin bas na BRT a Legas ba su samu izinin kara kudi ba. Sun mayar da martani ga tashin farashin man dizal ta hanyar kashe yanayin iska a cikin motocin bas din. Masu hawa motar a yanzu suna gumi a ciki.

Wadanda ke jigilar kayan abinci daga nesa ba su da hakurin masu aikin BRT. Tuni dai suka mika karin kudin dizal ga masu sayar da abinci, wadanda su kuma suke mikawa masu amfani da shi. Wutar lantarki ta ragu zuwa sa’o’i biyar a kowace rana duk da tashin farashin dizal.

Jimlar ita ce hauhawar farashin kayayyaki yana komawa zuwa kashi 20 cikin 100 kuma zai sa farashin da yawa daga kasuwannin kayan abinci. Miliyoyin ƙarin za su shiga cikin miliyan 122 da ke ƙasa da kangin talauci.

A rana mai cike da tashin hankali a makon da ya gabata, Naira ta yi kasa a gwiwa zuwa Naira 600 kan dala a kasuwar hada-hadar kudi.

Farashin alkama da ake shigo da su daga waje, wani muhimmin sashi a cikin burodi ya yi tashin gwauron zabi. Masu yin burodi sun aikewa mabukata da sanarwar cewa nan ba da jimawa ba farashin madaidaicin burodi zai haye makin N600. Hakan a fili zai fita daga hannun talakawa. Ya kasance N350 a shekarar 2017.

Gaskiyar bishara a cikin rahoton Bankin Duniya ita ce yaƙin da Najeriya ke yi da talauci ya tsaya cik tun 2015. Kowa yana tsammanin ƙarin miliyoyin mutane za su shiga kulob mai daraja inda wahala ke mulki.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button